Overdenking
Langs het randje
Als u dit leest zijn wij, als alles goed is gegaan, net terug van een fietstocht langs de Limes. De Limes was de noordgrens van het oude Romeinse rijk en wordt grofweg gevormd door de Rijn en de Donau. Wij vinden het woord Limes nog terug in ons woord limiet, de uiterste grens. De Romeinen waren zo verstandig hun rijk niet verder naar het noorden uit te breiden. Nog groter betekende ook een grotere kans op instabiliteit en die Friezen waren ook niet de meest makkelijke om te onderwerpen.
Dat neemt niet weg dat langs die grens geen schermutselingen hebben plaatsgevonden. Ook de Romeinen verkenden hun grenzen en keken tot hoever ze konden gaan. Al fietsend langs die grens zijn nog steeds daarvan sporen te ontdekken.
Grenzen hebben iets fascinerends. Ik hier, jij daar. Daar tussenin een hek, een schutting, paaltjes, een muur. Of, wij hier en jullie daar met daartussen nog mooiere paaltjes, soms een nog hogere muur, prikkeldraad, wachttorens, een rivier of een bergketen. Hoe men grenzen ook markeert ze zijn meestal voor iedereen duidelijk zichtbaar.
Maar we kennen ook veel minder zichtbare grenzen. Sociale, politieke en ethische grenzen mogen misschien voor ons als individu of als groep duidelijk zijn, voor de ander(en) hoeft dat helemaal niet zo te zijn. Over welke grens we het ook hebben, het 'wij hier en jullie daar' daagt uit: nieuwsgierigheid, techniek, ontevredenheid, onwetendheid, onmacht, vrijheidsdrang, provocatie, het groenere gras aan de overkant?
Kijkend naar de ontwikkeling van de kleinkinderen zie ik ze op jonge leeftijd hun grenzen verkennen en oversteken. De ouders geven hun grenzen aan en kinderen nemen dat voorlopig over. Maar hun verkenning gaan door en de correctie krijgt een ander karakter.
We weten dat de dialoog in deze een groot goed is, maar als woorden geen effect meer hebben kan een recalcitrant gedrag ontaarden. Provocaties en demonstraties wisselen elkaar af. Grensincidenten kunnen aanleiding zijn tot oorlogen.
Wijs worden door 'schade en schande' klinkt heel mooi, maar de prijs die betaald wordt is soms heel hoog. Ik ben grootgebracht met de bijbelse zinsnede 'Onderzoekt alle dingen en behoudt het goede'. Wat dat goede was, is mij door mijn ouders nooit helemaal duidelijk gemaakt, maar voor hen had het de betekenis van: laat de zaak niet uit de hand lopen, vermijd ruzie en onenigheid. Hun mantel der liefde lag altijd wel ergens in een hoekje klaar.
Toch ligt het in de menselijke natuur grenzen te onderzoeken, grenzen te verleggen.
Pastoor Paul Vlaar weet daar alles van. Hij moet nu voor straf in de hoek staan. Of het heil van de mensheid daardoor wordt bevorderd, daarover heb ik zo mijn twijfels.
'Onderzoekt alle dingen', ja, maar neem op gezette tijden afstand, denk na, spreek met anderen, stel uit, wacht, bestorm niet direct de Bastille, loop desnoods langs het randje.
Want op het moment dat ons welzijn door welk gedrag dan ook ten koste gaat van het welzijn van de ander is een grens overschreden waarvoor we beter hadden kunnen wachten.
Bauke Jan van Kampen